W towarowej produkcji zbóż coraz większym problemem są choroby wirusowe, szczególnie żółta karłowatość jęczmienia (BYDV). Wirus ten atakuje głównie jęczmień ozimy i pszenicę ozimą, ale szkodzi również pszenżycie i żyto. Porażone rośliny charakteryzują się zahamowaniem wzrostu, skarłowaceniem i zmianami koloru liści. W przypadku silnej infekcji, kłosy mogą być płonne, a straty w plonach mogą sięgać nawet 30-40%.
Rola mszyc w rozprzestrzenianiu wirusów
Mszyce, poprzez wysysanie soków z roślin, osłabiają je bezpośrednio, ale przede wszystkim działają jako wektory wirusów. Infekcje wirusowe w zbożach najczęściej rozpoczynają się jesienią, a ich intensywność rośnie wraz z ciepłą i długą jesienią, sprzyjającą rozwojowi mszyc. Najczęściej odpowiedzialne za przenoszenie wirusów są mszyca czeremchowo-zbożowa i mszyca zbożowa.
Ochrona roślin przed wirusami i mszycami
Skuteczna ochrona polega na połączeniu środków chemicznych, takich jak insektycydy (np. lambda-cyhalotryna i acetamipryd), z działaniami profilaktycznymi. W pszenicy ozimej można stosować preparaty przeciw mszycom jesienią, ale w przypadku jęczmienia ozimego brak zarejestrowanych środków do jesiennego użycia. W takich przypadkach praktycy czasami stosują środki poza etykietą, co jest niezalecane.
Działania profilaktyczne obejmują wybór odpornych odmian, ochronę naturalnych wrogów mszyc, zbilansowane nawożenie, odpowiednie zmianowanie i opóźnienie siewu ozimin o kilka dni. Rolnicy powinni także unikać bliskiego sąsiedztwa zbóż z kukurydzą oraz usuwać chwasty będące żywicielami mszyc.
Nowe technologie w ochronie upraw
Zmieniające się warunki klimatyczne, ograniczenia ustawowe oraz ograniczona dostępność środków ochrony roślin stanowią wyzwanie dla rolników. Przyszłość ochrony zbóż może leżeć w biotechnologii i odmianach z genami odporności na wirusy. Warto być na bieżąco z nowymi technologiami, które mogą pomóc w minimalizowaniu strat w plonach.
Produkcja zbóż to kluczowy element łańcucha żywnościowego, dlatego istotne jest, aby rolnicy dbali o jakość i plon ziarna, uwzględniając zarówno aspekty ekonomiczne, ekologiczne, jak i społeczne. Ochrona przed mszycami i chorobami wirusowymi jest niezbędna, by zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe kraju.